Welkom en aansteken Paaskaars.
Iedereen welkom bij deze viering van de Oecumenische
Basisgemeente, speciaal diegenen, die vandaag voor de eerste
keer bij ons zijn.
Aansteken van de paaskaars. |
 |
We zingen: Een mens te zijn op aarde
Mededelingen en collecte
De collecte is vandaag voor de Stichting Buganala,
aangesloten bij Mondial
(www.buganala.nl)
Deze Stichting wil meewerken aan de milleniumdoelstellingen:
“Alle kinderen naar school in 2015”
“Gelijkheid vrouwen en mannen door versterken van het onderwijs
aan meisjes”
Stichting Buganala wil een positieve bijdrage leveren aan het
leven van kinderen en jongvolwassenen in Gambia, West Afrika,
hun familie en andere mensen in hun leefomgeving, door middel
van onderwijs en alles wat daarmee verband houdt.
Stichting Buganala ondersteunt het onderwijs aan dove kinderen
en dove meisjes door het betalen van schoolgeld en
vervoerskosten voor de allerarmsten. In 2011 coördineert de
Stichting de renovatie van de gebouwen van een school voor lager
beroepsonderwijs voor meisjes van de lagere sociale klasse en de
nieuwbouw en herinrichting van een reguliere basisschool. Ook
wordt het ontvangen geld besteed aan het betalen van
beroepsopleidingen voor meisjes.
Ondersteund door de Stichting werken ook moeders ter plaatse
mee, onder de paraplu van de “main Mothers’Club”, aan het
betalen van schoolgeld voor de allerarmsten, vooral meisjes,.
Zij werken samen, ieder op eigen terrein, om beetje bij beetje
geld te genereren voor de allerarmsten van hun school. Ze doen
dit door bijv. groenten te kweken, zeep te maken of naaiwerk te
doen. De opbrengsten worden ook besteed aan sociale
voorzieningen voor de school.
De moeders willen op deze manier meisjes en hun ouders ervan
bewust maken dat het belangrijk is om de school af te maken.
Meisjes moeten net als jongens de kans krijgen om een opleiding
te volgen.
Een echtpaar uit Ugchelen gaat regelmatig naar Gambia om het
ontvangen geld naar de projecten te brengen en te zien of het
goed besteed wordt.
Collecte van harte aanbevolen! |
Inleiding
In de reeks vieringen over de hoop dit jaar wordt voor deze
viering in de vastentijd verwezen naar de 40 dagen periode. Een
periode van bezinning, waarin Jezus, direct na zijn doop in de
Jordaan door Johannes de Doper in de woestijn, zich blootstelde
aan drie verzoekingen. Het verhaal over die verzoekingen is ook
een verhaal dat wij op onszelf kunnen betrekken. Een periode van
bezinning kan immers ook voor ons heilzaam werken. Het is niet
gemakkelijk als we dit serieus nemen bijvoorbeeld door onszelf
te bevragen en zelfonderzoek doen door in ons binnenste te
keren. Het kan zijn dat we dan de duivel in onszelf tegenkomen
met verleidingen die lijken op de verleidingen die Jezus in de
woestijn heeft ondergaan. Wij komen zelf dan voor vragen te
staan die gaan over onze identiteit, de zingeving van ons
handelen en de keuzes die we bij verzoekingen kunnen doen als
mensen met een vrije wil.
Het verhaal over de verzoekingen is blijkbaar zo belangrijk dat
het is beschreven in Mattheüs 4, in Lucas 4 en in Marcus 1. Wij
kozen voor de tekst zoals die in Lucas 4 is opgenomen.
Bij onze voorbereiding stuitten we onder meer op de ideeën van
Emil Bock, vooraanstaand theoloog in antroposofische kringen. In
zijn geschriften wordt duidelijk dat hij niet alleen vanuit de
ratio leefde maar bij alles wat hij deed het evenwicht wilde
handhaven tussen denken, voelen en intuïtief kijken. We zijn
door hem op het spoor gezet om stil te staan bij de diepere
betekenis van elk van de verzoekingen. Drie verzoekingen waarbij
steeds verschillende drijfveren of valkuilen van ons mensen aan
de orde komen.
- ons liefdeloos streven naar steeds grotere intellectuele
uitdagingen of technocratische ontwikkeling;
- ons opgaan in de materiële wereld met het risico om zo onze
verbinding met het goddelijke te verliezen;
- onze menselijke trots die ons kan verblinden;
- ons streven naar macht;
- onze totale overgave aan het Goddelijke en onszelf hierin
verliezen; eigen verantwoordelijkheid om aan de slag te gaan
omzeilen.
Gelukkig komen we dan ook tegen:
- een creativiteit gericht op de schoonheid van alle dingen;
- een dienstbaarheid naar alles wat leeft;
- een spiritualiteit en goddelijke bezieling insluitend een
liefdevol bestaan voor anderen en onszelf.
Het gaat om het vinden van een balans tussen al wat in ons is.
Het leven van ons is een leerschool hoe deze balans te vinden.
De wijze waarop Jezus omgaat met de verzoekingen zijn bij onze
bezinning te gebruiken als leidraad en kan zo tot een nieuwe
impuls leiden om weer in balans te komen en hoopvol in ons eigen
leven kunnen staan. |
We zingen: Lied van dromen en vergezichten
Bijbellezing: Lucas 4, vers 1 t/m 12
1e verzoeking
De duivel zei tegen hem: “Als u de zoon van God bent,
beveel die steen dan in een brood te veranderen”.
We missen in de bijbel de verhalen over de periode waarin Jezus
opgroeide van jongen tot volwassen man. Wel kunnen we aannemen
dat hij in de eerste 30 jaar van zijn leven leefde tussen mensen
in een cultuur zoals die in het oude testament naar voren komt.
Hij heeft daarbij ervaren hoe veel Joden alleen maar leefden
volgens de wetten, de voorschriften die uit de Torah waren
gehaald. Daarop spraken ze elkaar aan en daarover gingen ze met
elkaar in debat. Leerstellige debatten waarbij de theologie nog
slechts een koude, verstandelijke geleerdheid was. De wet was
heilig. Alles was daaraan ondergeschikt. Zelfs als dat leidde
tot verstarring van menselijke verhoudingen. Er was geen
vrijheid om samen mens te zijn of om uiting te geven aan liefde
voor de schepping en de schepselen uit de samenleving. Alles
werd gewogen met de meetlat van de wet. Er was een kilte
ontstaan in de samenleving.
Het kon niet anders dan dat de volwassen geworden Jezus hieraan
aanstoot nam. Maar hij neemt hiertegen nog geen stelling; de
bijbel verhaalt daar tenminste nog niet over. Eerst wordt
verteld hoe Jezus wordt gedoopt in de Jordaan. In het verhaal
hierover in de bijbel is sprake van een witte duif die na zijn
doop op hem neerdaalt; dit als symbool van de Geest van God die
over hem gekomen is en in hem zich manifesteert.
Vervolgens trekt hij de woestijn in om zich te bezinnen. Daar in
alle rust dringt het tot hem door dat het moeilijk is de keuze
te maken om gebruik te maken van zijn goddelijke mogelijkheden
in hem, dan wel hiervan af te zien en mens onder de mensen te
blijven. In de eerste verzoeking wordt hem een dergelijke keuze
voorgehouden.
In het verhaal vertelt de duivel hem dat het gemakkelijk is om
met je goddelijke mogelijkheden je lichamelijke honger te
stillen door stenen, die voorradig zijn, in brood te veranderen.
Jezus vindt dat stenen hier symbool staan voor kilte, het alleen
maar leven naar de wet. Brood voor warmte, liefde. Een mens
heeft warmte, liefde nodig.
De duivel wil Jezus verleiden om stenen in brood te veranderen
door gebruik te maken van zijn goddelijke almacht. Dat lijkt
mooi want daarmee zou die kilte toch kunnen worden weggenomen en
de liefde ruim baan kunnen krijgen. Wat is er nou mooier dan
dat?
Het antwoord van Jezus is duidelijk. Jezus kiest er voor om als
mens te laten zien hoe je kilte kunt omzetten in warmte. Dat
gaat niet van het één op het andere moment, zoals de duivel in
dit verhaal suggereert, maar het is het afleggen van een lange
weg met veel inspanningen. De mens leeft niet van brood alleen!
Daarbij wil Jezus zich ook niet laten voorstaan op het bezit en
het gebruik van de goddelijke mogelijkheden, waardoor hij
afstand zou nemen van zijn mens zijn en afstand creëert van zijn
medemens door zichzelf te verheffen.
Jezus kan daarom alleen maar ons mensen laten zien hoe je kilte
kunt omzetten in warmte door hierop je handelen af te stellen en
oog te hebben voor je mede mens. Hij heeft ons voorgeleefd wat
wij moeten doen en inzichten mee gegeven En vanuit dit inzicht
leven; partij kiezen voor de ontrechten, bondgenoot worden van
allen, die proberen zich te bevrijden en menswaardig mens te
worden. Jezus is als mens daarmee wel tot het uiterste gegaan en
dat heeft hij met de dood moeten bekopen. |
Meditatieve muziek: Kyrie uit Missa Criolla
2e verzoeking
De duivel zei tegen hem: “Ik geef u de macht over dat alles
en ook de roem die ermee gepaard gaat, want ik kan daarover
beschikken en ik geef het aan wie ik wil; als u in aanbidding
voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn”.
Toen ik deze tekst op een mooie zaterdagmiddag nog eens tot me
door liet dringen dacht ik: Wat is er nou mis mee als je alle
macht zou krijgen. Waarom neemt Jezus dat aanbod niet aan? En
wat is nou een knieval doen voor de duivel. Even mijzelf
overgeven, gewoon even verdwijnen ook, om niet te hoeven
meemaken dat ik mijzelf uitlever. (Wij noemen dat in het
dagelijks leven wel eens “verdringen”). Het klinkt hovaardig
maar als ik Jezus was zou ik het wel weten. Met al die macht en
roem kan ik toch van alles regelen? En ik liet mijn fantasie
gaan. Ik zou een aardig optrekje laten neerzetten in Berg en
Bos, gefinancierd met de aflossingen die de grote banken en
verzekeringsmaatschappijen inmiddels terugbetalen aan de staat.
En ook een tweede huis laten bouwen op Curaçao in de buurt van
onze dochter.
Daarnaast bedacht ik een aantal andere materiële wensen om ons
leven nog aangenamer te maken. Totdat ik bedacht dat ik met mijn
macht niet alleen mijzelf kon verrijken maar ook wat voor
anderen kon doen. Tenslotte staat geschreven: Heb uw naaste lief
als u zelf. Maar ja welke anderen komen daar voor in aanmerking.
En mijn familie en vrienden passeerden in mijn gedachten de
revue.
Weer later bedacht ik dat dit toch wel een beperkte selectie is.
Ik wil bij de andere mensen op deze aarde toch ook wel in
aanzien blijven, aardig gevonden worden en de roem ontvangen die
de duivel mij in het vooruitzicht stelt. En er is toch wel veel
te regelen om er voor te zorgen dat veel meer mensen het wat
beter krijgen. En dan gaat het natuurlijk niet alleen om
materiele zaken. Prachtige muziekuitvoeringen met koor en
orkest, wereldmuziek, symfonieën, film, toneel, beelden kunst en
boeken met een mooie plot of diepzinnige beschouwing van alles
wat ademt heeft. En alweer realiseerde ik mij dat dit toch wel
weer eigen stokpaardjes waren. En ik bedacht dat als ik zo mijn
zinnen zou doordrijven ik toch wel de volgende potentaat zou
zijn die er straks aangaat.
Ik had ineens dus een keuzeprobleem en niet alleen dat. Ik
ontdekte, nadat ik mijn kortzichtigheid weer even de baas was,
dat in de verzoeking waarvoor Jezus hier is gesteld, een dubbele
bodem zit.
Het is niet zo dat ik van macht en roem zo maar kan genieten.
Het hebben van alle macht, alle heerschappij is toch wel een
immens zware opgave. Het is onlosmakelijk verbonden aan het
dragen van verantwoordelijkheid. Voor dat ik het weet zou ik
verkeerde beslissingen nemen waartegen mensen in opstand komen.
Met als gevolg dat ik mensen moet gaan onderdrukken, gaan
dwingen iets te doen of te laten. Ook al zou ik alle macht
krijgen dan nog voel ik me echt niet in staat om allerlei keuzes
te maken met verstrekkende gevolgen. Hoe kom ik in hemelsnaam
aan een uitgebalanceerde visie op de ontwikkeling van mijn leven
in relatie met dat van anderen. En toen bedacht ik dat ik
daarvoor nou juist opzoek moest gaan naar het Goddelijke in mij,
het “Al” . Alleen via die weg is er een mogelijkheid om verder
te komen. En met een knieval doen voor de duivel zou ik in mijn
binnenste juist die weg afsnijden.
Ik voel mij klein worden. Ik realiseer dat het hebben van macht
een geweldige verantwoordelijkheid inhoudt. Dat kan je alleen
doen als anderen je helpen en gezag voor je hebben. Het is
alleen te doen met heel veel wijze vrouwen en mannen die oog
hebben voor het welzijn van alles wat ademt heeft op deze wereld
en dit heelal. Het door de duivel beloofde leiderschap is een
lege huls. Leiderschap en bezieling kun je alleen verwerven door
dit te ontwikkelen en vervolgens wordt het je alleen gegund als
je medemens ziet dat je dit dienstbaar maakt in het algemeen
belang. |
Meditatieve muziek: Kyrie uit Missa Criolla
3e verzoeking
Als u de zoon van God bent, spring dan naar beneden.
Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven
om over u te waken”. En ook: “Op hun handen zullen zij u dragen,
zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen”.
De woestijn, een plek waar de mens wordt geconfronteerd met
zichzelf, een plek om op zoek te gaan naar je ziel en bezieling,
een plek om keuzes te maken. Jezus staat aan het begin van zijn
missie: Liefde terugbrengen in de wereld. Een wereld laten
ontstaan waar de liefdevolheid regeert: het koninkrijk van God.
Jezus aarzelt. Hij zal, als zoon van God, gezant van de Liefde,
de mensen de liefde voorleven. En dat zal niet zonder gevaar
zijn! De liefdeloosheid in de wereld zal zich met kracht tegen
hem verzetten. Zal hem met alle middelen proberen uit te
schakelen.
Jezus hoort stemmen, hoort citaten uit de schriften, het is
alles verwarrend. “Zoon van God”, “Gods engelen zullen over hem
waken” en “Op handen zullen zij hem dragen”. Kan hij de missie
volbrengen, kan hij het op die manier: de liefde voorleven. Met
alle mogelijke gevolgen voor hemzelf. Hij twijfelt.
De duivel daagt hem uit om geen risico´s te nemen, om passief te
zijn en alles maar aan God over te laten!
Op handen gedragen is zoiets als ontzien worden: niets kan je
deren. Hoe vaak zien we zoiets ook in onze tijd gebeuren of
gebeurt het bij ons zelf. We staan vaak als een egoïst in het
leven, hebben geen boodschap aan de wereld om ons heen. We gaan
ervan uit dat God alles wel zal regelen.
De manier waarop Jezus deze verzoeking afwijst zien we terug in
zijn leven. Hij hééft ons de liefde voorgeleefd. Hij liet ons
zien dat geen God in de hemel ons uit handen neemt
wat ons te doen staat: omzien naar elkaar, omzien naar de wereld
om ons heen.
Nee, God in ons, de liefde in ons, moet aan de
slag. De liefde die ons voorbij onszelf voert, die ons boven ons
zelf laat uitstijgen. De liefde die niet ten ondergaat aan de
liefdeloosheid van ons alledaagse leven. We zijn pas echt mens,
een door God bezield wezen, als wij onze verantwoordelijkheid
nemen en proberen de lasten van elkaar te dragen.
Onze hoop is dat wij zullen leven in een wereld waar
liefdevolheid heerst. Dat wij een wereld zullen maken waar de
liefde, die in ieder mens, in ieder van ons aanwezig is, vaak
smeulend, nauwelijks zichtbaar, aangewakkerd is tot een helder
stralende gloed. Dat wij een wereld realiseren waar geen mens
ter aarde valt maar altijd door de mensen zal worden opgevangen. |
Meditatieve muziek: Kyrie uit Missa Criolla
We zingen: Uw lichtend spoor
Tot slot
Het verhaal over de verzoekingen in de woestijn gaat erover
dat je voortdurend een keuze krijgt voorgelegd, je kunt je er
niet aan ontrekken. Je kunt doen alsof het geen keus is, alsof
het de gewoonste zaak van de wereld is: je leeft zoals je leeft
en doet zoals je doet. Maar daaronder ligt wel degelijk een
keuze, een keuze tussen steeds zelf aanpakken, op pad gaan, of
het laten gebeuren, gemakzuchtig zijn, denken dat alles vanzelf
gaat.
We zijn begonnen aan de vastentijd voor Pasen. Net als Jezus
zitten we nu in de 40 dagen van bezinning om los te komen van de
hectiek van deze wereld. Alleen dan kunnen we bij onszelf komen
en ons bewust worden van welke weg wij gaan en welke
mogelijkheden wij in ons hebben om keuzes te maken.
Kiezen we voor onszelf of kijken we ook om ons heen? Als we voor
het laatste kiezen geeft dat energie en weer hoop tot leven,
voor jezelf, voor je naaste en voor de gehele schepping. Deze
bezinning werpt zijn vruchten af en brengt de dynamiek van de
hoop weer terug. |
 |
We zingen: Aan onszelf teruggegeven
|
Aan onszelf teruggegeven, korte spanne
uitgeheven boven lasten van het leven zagen wij in een flits,
het was maar even, hoe wij mogen zijn.
Beeld dat wij nu in ons dragen, stralend licht dat onze dagen
richting geeft door wat wij zagen, lijf en geest voelen in de
diepste lagen heelheid die geneest.
Volheid hebben wij ervaren waar we in vrede samen waren, onze
onrust kon bedaren, aangeraakt door de hemel die de aarde
vasthoud en bewaart.
Vleug van eeuwigheid, ontloken in een schepping zo gebroken,
hoop als vonken aangestoken om ons heen. Tijd van gaan is
aangebroken, wij gaan niet alleen.
Marijke de Bruijne |
Zegenbede
|
Gezegend onze dagen
Gezegend onze nachten
Gezegend ons komen
Gezegend ons gaan
Gezegend ons hart, ons hoofd,
onze handen en voeten
Gezegend vandaag, morgen en
alle dagen van ons leven
Gezegend om tot zegen te zijn
Cathy Beijnum |
|
|
