Oecumenische Basisgemeente Apeldoorn



Het verlangen van .....

de mens op aarde

Viering 25 januari 2009

Opening, welkom en gelegenheid voor mededelingen

Aansteken van de kaars van de vrede en van de lichten van aarde, water, lucht en vuur

De aarde in beeld, deel 1

Dat ik de Aarde zou bewonen: mens op aarde

Gesproken tekst van het lied

Dat ik aarde zou bewonen,
niet op vleugels als een arend, 
niet in schemer als een nachtuil,
niet kortstondig als een bloem.

Om de verte te belopen,
om de horizon te halen 
en met handen die wat kunnen:
kappen,ruimen, zaaien,oogsten. 

Niet op vinnen onder water,
niet gejaagd en niet de jager,
niet op hoeven,
niet met klauwen,
maar op voeten twee.

Met een neus vol levensadem,
met een buik vol van begeren,

met een hoofd niet in de wolken,
wel geheven naar de zon.

Om te overzien die aarde,
haar te hoeden als een kudde, 
haar te dienen als een akker
en te noemen bij haar naam. 

Dat ik ben , niet meer of minder, 
dan een mens, een kind van mensen,
één van velen, één met allen, 
groot en nietig, weerloos vrij.

Om te zijn elkaar tot zegen,
om te gaan een weg van dagen,
liefdesweg die ooit zal leiden
naar een menselijk bestaan.

Zingen: Gegroet het lieve leven

Wat verlangen wij van onszelf?

In dit basisseizoen hebben we bij de vieringen achtereenvolgens stilgestaan bij het verlangen naar vrede, het verlangen naar God en naar de komst van het Licht. Bij het kerstfeest werd stilgestaan bij het verlangen van mensen naar de komst van het Christuskind. Mensen als Jozef en Maria, de herders, de wijzen uit het Oosten maar ook Herodes die nu juist geen verlangen ten toon spreidde naar de komst van dit koningskind maar zich juist genoodzaakt voelde om alle kinderen in Bethlehem te vermoorden. 

In deze viering gaan we verder met het jaarthema Verlangen. In het rooster is daarbij de vraag geschreven: Wat verlangen wij mensen van onszelf? En daaraan is gekoppeld ons rentmeesterschap over de aarde. Wat wij van onszelf verlangen of wat wij van ons leven maken heeft immers alles te maken met hoe wij met de aarde om gaan. Waar ons lichaam is een tempel van de Geest is ons lichaam en geest verbonden met het heelal en de levende aarde. Pas op de zesde dag schiep God de mens en plaatste hem in de hof om hem te bewerken en te bewaren. 

Maar nu terug naar de vraag: wat verlangen wij van onszelf? 

Verlangen gaat over de toekomst, waarin we hopen iets te krijgen of te houden. Verlangen dus om iets te willen hebben, om een mijlpaal te bereiken, bijvoorbeeld een diploma of een erkenning maar ook een verlangen om iets vast te houden , gehecht als we zijn aan onze status of materiële welstand. Denk aan Herodes die de macht wilde houden en daartoe in staat bleek een kindermoord te begaan. 
We zijn steeds op weg om ons verlangen waar te maken waarbij ieder wel in kan vullen waar het in zijn/haar leven om kan gaan. Promotie, status, erkenning, een nieuwe relatie, gezien worden door de ander of gewoon iets materieels bijvoorbeeld een nieuwe televisie, laptop, een ander huis of een verre reis. 
En als we deze verlangens dan geheel of gedeeltelijk weten te bevredigen (en waarom ook niet), komt er steeds weer iets nieuws, om te krijgen, te hebben of te houden. Stel voor dat we in een complete verzadiging belanden dan is dat toch de dood in de pot? Nee, we moeten steeds wat te verlangen hebben om niet in een gat te vallen.
Het lijkt er zo op dat we het verlangen nodig hebben om plezier in het leven te houden. Het hebben van materiële welvaart of een interessant sociaal netwerk is vaak voorwaarde om een prettig leven te hebben. En er is toch niets mis mee als we het geluk hebben om in deze situatie te zitten. Als we in de basis rondkijken hebben we een behoorlijke welgesteldheid in ons midden. 
En toch als het alleen hierom zou gaan zijn teleurstellingen en frustraties onvermijdelijk. Sowieso is alles wat we verlangen niet te krijgen of te houden en als het om status of erkenning gaat komt dit te voet en maar verdwijnt dit net zo snel weer te paard. 

We moeten daarom dieper graven. Wat ik van mijzelf of wat wij van onszelf verlangen heeft alles te maken met wie ik ben, wie wij zijn en waartoe wij zijn. Verlangens de vrije teugel geven zonder dit te weten kan per definitie niet leiden tot een goede balans. Zo van: Ik doe maar wat of we leven maar zoals het uitkomt. En zoals gezegd Verlangens volgen elkaar steeds op. Duurzame rijkdom is zo maar niet te krijgen. Die rijkdom is alleen te verwerven als we onszelf willen kennen en duidelijker wordt wie we willen zijn. 

Nou zijn er gelukkig inspiratiebronnen. Zo zijn velen van ons grootgebracht met het verhaal over de goddelijke mens, Jezus van Nazareth. In de westelijke wereld is zijn gedachtegoed op allerlei manieren terug te vinden en niet alleen in kerkgenootschappen. De tragiek is echter dat zijn uitspraken vaak als leefregels zijn overgenomen in de zin van : zo hoor ik of zo horen wij te leven, zonder dat deze manier van leven, van Zijn in ons binnenste eigen is gemaakt. Bovendien zijn deze leefregels ook nog eens verdraaid of onvolledig in onze samenleving terecht gekomen. Soms ook maar net wat er in de kraam van die of gene te pas kwam. Je kan zelfs stellen dat op deze manier de godsdienst, ethiek en moraliteit mensen onvrij heeft gemaakt. We kregen regels van buitenaf en volgden deze braaf op omdat dit vaak handig was voor ons sociale bestaan. En we hebben ook maar al te vaak ervaren en ervaren het nog steeds dat in de naam van Jezus de meest verschrikkelijke dingen gebeurden en gebeuren. 

Ik mag geloven dat God mij naar zijn evenbeeld heeft gemaakt. Ik ben daarom echter niet onvrij. Ik heb kennis gekregen van de boom van goed en kwaad en zo ook een geweten. Dat betekent dan wel dat ik in verbinding moet komen met wat ik ben en niet simpelweg maar doe wat mijn omgeving me dicteert of datgene wat sociaal wenselijk is. 
Verbinding met mijzelf betekent dat ik het evenbeeld van God of “het Goddelijke” wil leren kennen. En dat in alle vrijheid. Niet omdat het moet maar omdat ik dat wil. 
En dan kom ik vanzelf ook op mijn plaats die ik kreeg op deze aarde en in het heelal. De mens kreeg het eerdergenoemde rentmeesterschap over de aarde; niet in een positie waarbij de mens met de aarde maar kan doen wat hem goed dunkt. Ik zie mijzelf, ons mensen, als onderdeel van de gehele schepping. Het is voor mij onmogelijk mij te isoleren van alles wat adem heeft, de natuur in al zijn verschijningsvormen en het heelal. 

Binnen de basis hebben we geen behoefte aan gemoraliseer over wat we moeten doen om ons leefmilieu te sparen of over ongebreideld consumentisme, egotrippen. We hoeven ook geen les te geven over solidariteit en het belang van normen en waarden. Waar het echter wel omgaat is dat we elkaar kunnen helpen om in verbinding met onszelf te komen en we daarbij ook onze inspiratiebronnen kunnen delen die kunnen leiden tot een groter bewustzijn over wat wij in vrijheid vinden van goed en kwaad, verantwoordelijkheden en liefde voor elkaar en de natuur. 

Om terug te komen op de beginvraag: Wat verlangen wij van onszelf? Om dit duidelijk te krijgen zal het goed zijn om de dictaten die in ons hoofd zitten over wat er allemaal hoort en die niet eigen gemaakt zijn eens door te lichten op wat we daar nu echt van vinden. De kunst en het verlangen is om in mij de levensbron opnieuw te doen stromen.
De tekst van het volgende lied sluit hier op aan: Dat verlangen dat maar blijft, onrust die ons steeds weer drijft, naar de verten horizon; grenzen die je overschrijdt. 

Zingen: Dat verlangen dat maar blijft

Wat verlangen wij van de aarde?

Wat verlangen wij van de aarde? Nou, veel te veel!

Dat ik de aarde zou bewonen, niet op vleugels als de arend, niet op vinnen onder water, niet op hoeven, niet op klauwen maar op voeten, twee.

De mens als soort loopt op twee voeten over de aarde en de aarde heeft dat geweten ook. Geen van de soorten wezens die op de aarde rondlopen is zo succesvol geweest als de mens. Als je de ontwikkeling van de aarde uitzet op een klok van 12 uur dan verschijnt de mens pas in de laatste 2 minuten. We zijn er net, maar hebben ondertussen al heel grote voeten. Zo groot dat we de aarde overlopen, die trekt dat niet meer zo langzamerhand. Want dat we tegen grenzen aanlopen is duidelijk. Om even dicht bij huis te blijven: een gemiddeld Nederlands gezin belast het milieu met factor vier meer dan het zou mogen zijn.
De gevolgen zijn inmiddels zichtbaar, maar het probleem is er al langer. Deskundigen stellen dat we sinds twintig jaar meer natuurlijke hulpbronnen gebruiken dan de aarde oplevert. We leven dus op te grote voet.

Er moet moet dus wat veranderen, dat zien de meeste mensen wel in, maar hoe pak je dat aan. Duidelijk is voor de meesten dat je duurzaam moet gaan consumeren en produceren: het moet biologischer, groener, met meer respect voor mens en milieu.
Steeds duidelijker klinkt deze boodschap. In de media wordt er in toenemende mate aandacht aan besteed. Nu de economie in een crisis verkeert zien velen het als dé kans om zaken te veranderen en zo een nieuwe weg in te slaan. Veel nieuwe technieken en groene materialen bestaan vaak al jaren, maar kunnen relatief anoniem in een hoekje hebben gelegen. Nu de hele wereld ineens op zoek is naar duurzame alternatieven, kunnen ze alsnog doorbreken. Een paar voorbeelden die aanspreken vind je bijvoorbeeld in de bouw. Een Australiër mengde houtzaagsel (een afvalproduct) met zand en cement tot een lichtgewicht steen met betere producteigenschappen dan de ons bekende gebakken steen. In de VS is een gasbetonblok gemaakt van oud papier en zand en cement, met ook betere eigenschappen dan het reguliere blok. Een Nederlandse ingenieur waardeerde bamboe op tot vervanger van tropisch hardhout.

Was het de overheid die in de jaren negentig het voortouw nam vanwege een tegenstribbelende industrie, heden ten dage zijn die sectoren veel meer geinteresseerd in duurzaamheid. Iedereen moet mee, straks is er gewoon geen vraag meer naar oude technieken. Ze zijn te duur of er is geen energie of grondstof meer voor. Kredietcrisis of niet, iedereen beseft dat duurzaamheid de toekomst heeft.
Ook de energiesector, zoals de electriciteitsvoorziening, is volop in beweging. Door de plannen van nieuwe kolencentrales en zelfs kernenergiecentrales zou je het niet zeggen, maar de opwekking van electriciteit zal in Nederland meer en meer gebeuren door kleine energiecentrales, zoals de windmolen in de tuin, zonnecellen op het dak, een nieuwe generatie c.v.ketel die naast warmte vooral stroom levert en glastuinders die bij het verwarmen van hun kassen en passent stroom opwekken. Het gebeurt nu al en het aandeel van deze decentrale stroomopwekking groeit gestaag.
Ook in de wereld van de brandstoffen gebeurt veel duurzaams. We zijn toe aan de derde generatie biobrandstoffen met daarin met stip het suikerpalmproject van de Nederlandse bosbouwonderzoeker Willy Smits die met z’n project de groene denker Herman Wijffels achter zich kreeg. En hebben jullie ook gelezen dat in Zeewolde een complete woonwijk verwarmd wordt met koeiestront?

Maar pas op het is niet alles goud wat er blinkt. We krijgen via de krant, radio en TV en tijdschriften en publicaties van gemeente en overheid veel tips om ons te helpen onze voetstap te verkleinen. Daar zit nogal wat informatie bij die gekleurd is en dan bedoel ik niet de kleur groen. Kent u dat spotje waarin u verteld wordt dat u de kraan niet moet laten lopen bij het tandenpoetsen, de kachel ’s nachts laag moet zetten, glas in de glasbak moet doen enz. enz. maar dat u het milieu ook kunt sparen door een Suzuki auto te kopen? BMW beweert dat een bepaald type het energielabel A toekomt. Het zijn voorbeelden van wat groenwassen wordt genoemd: het gaat om het imago van de fabrikanten en innoveren in echt milieuvriendelijke techniek is er niet bij.
Milieuorganisaties bestempelen vooral autofabrikanten en energiebedrijven als groenwassers; “Het wordt eindelijk groen op de weg”, stelde Saab en dat vanwege een benzinetank waar ook biobrandstof in kan! BMW was altijd het merk van techniek en snelheid, nu is diezelfde techniek ook ineens groen! Echt innoveren is er voor de meeste automerken niet bij, getuige hun keiharde lobby in Brussel tegen maatregelen om de CO2 uitstoot van de motoren te verminderen.
Andere bekende voorbeelden van groenwassen zijn de advertenties van Shell waarbij bloemen uit de schoorsteen komen, reclame voor stroom uit Clean Coal of voor in plastic verpakt water uit Fiji met de aansporing “Every drop is Green”.
Ook buiten de reclame is er sprake van groenwassen: werkgevers in allerlei sectoren sluiten duurzaamheidsaccoorden af met de overheid. Dat lijkt heel groen en dat roepen ze dan ook, maar het stelt vaak weinig voor. Ze proberen zo grip te krijgen op de overheid om bijvoorbeeld een groener belastingsysteem te voorkomen. Dat gebeurde in de VS door het Clear Skies Initiative van George Bush, dat juist tot minder schone lucht leidde!
Maar niet alles is groengewassen, soms zit er wel degelijk een kern van waarheid in een groene, duurzame, zuinige, klimaatvriendelijke aanprijzing. 

Er zijn gelukkig ook geslaagde voorbeelden van groen handelen te noemen, zoals ijsfabrikant Ben and Jerry, Toyota met z’n Prius en CenA. 
Een voorbeeld van een bedrijf dat echt goed op weg is, is de winkelketen BCC. De bedrijfsvoerders van BCC hebben een totaalstrategie ontwikkeld. Ze lichten de klanten goed voor over de maatschappelijke effecten van de producten die ze kopen. Ze wijzen actief op de verschillen in energiezuinigheid en ze laten ook zien dat ze het thema serieus nemen: er staan niet meer apparaten aan in de winkels dan echt nodig is.
Maar de echte groene winnaars zijn beslist de Triodos bank en de ASN bank. Zij hebben een echte groene identiteit, waar de grote banken met hun groene beleggingsproducten en klimaatvriendelijke hypotheken niet echt groen en duurzaam waren. De vraag is echter of er wel genoeg echte groene initiatieven zijn om te financieren, nu het geld naar ze toestroomt tengevolge van hun vele adverteren.

Deskundigen verwachten dat de trend naar duurzaamheid blijvend is. Het thema heeft bij grote bedrijven de topmensen gehaald. De Nederlandse Ben Verwaayen, oud topman British Telecom, is bijvoorbeeld met de achttien grootste Britse bedrijven om de tafel gaan zitten met de vraag: Hoe gaan we de omvang van onze voetstap verminderen. Maar ook hier is niet alles goud wat er blinkt: enige tijd geleden schreef hij nog mee aan het VVD programma.
Als laatste opmerking wil ik jullie de boodschap van de groene milieudenkers meegeven: Laat het initiatief niet alleen bij de captains of industry liggen, maar ga zelf ook aan de slag al is het alleen maar door het er met elkaar over te hebben, dan komt er vanzelf een beweging op gang. Steun de ondernemers en instanties die zeggen duurzaam op weg te zijn, maar houd ze ook goed in de gaten dat ze zich niet schuldig maken aan groenwassen! 
Wil je zelf een idee hebben over de grote van je voetafdruk?
Ga naar www.voetenbank.nl 

 

Muziek: Pacha Mama (moeder aarde), Mike Oldfield, The Millennium Bell

Collecte

De opbrengst gaat naar de Stichting Grondbeheer Biologische Tuinbouw. Dat is een duurzame wijze van tuinbouw zoals deze door het bedrijf “De Hooge Kamp” wordt beoefend. De Hooge Kamp ligt te midden van laaggelegen beemten tussen Apeldoorn en Deventer. Daar is door de eeuwen heen de Hooge Kamp ontstaan als een plek waar nu biologische groente wordt verbouwd. Wekelijks worden groentepakketten samengesteld die op bestelling verkrijgbaar zijn. Meer informatie: www.hoogekamp.nl. of telefonisch op nr. 055-3231809. Postadres: De Hooge Kamp, Broeklanderweg 77, 7341 PN Apeldoorn-Beemte/Broekland. Als tegenprestatie voor een gift bij de collecte kan ieder uit het collectemandje een klein boekje nemen met de Millennium doelen. Tijdens de collecte: De aarde in beeld, deel 2.

 

Zingen: Wat zijn mensen zonder dromen

Het verlangen naar geaard leven

Verlangen naar……………verbinding met de aarde.

Praten over de aarde, gaat vaak “over het milieu”,
Terwijl er van alles gaande is “met” de aarde
“Is” de aarde, hoe dan ook, onze levensbron. 
Moeder Aarde.

Ik voel me sterk verbonden met de aarde
Het is de aarde waar ik mijn energie van krijg
Het is de aarde die me rust geeft.
Eén zijn met het geheel,
Aarde, water, lucht en vuur.
Verbinding met de aarde, geaard leven, het gaat (meestal) vanzelf.

Maar soms staan we op grote afstand van de aarde
Ieder van ons kent de momenten dat je jezelf voorbij loopt.
Dat je teveel in je hoofd zit en dat je hoofd “overloopt”.

Dan is het tijd om bewust contact te maken met je voeten en de aarde.
Onze voeten vormen ons raakvlak met de aarde en via hen loopt de verbinding tussen ons aardse en spirituele leven.
Via je voeten vindt een continue uitwisseling van levensenergie plaats.
Ze zijn je fundament.
En laten je aarden.

Op de voorkant van deze liturgie zien jullie de prachtige prent van een mens.
Dit is een afbeelding van een gebedshouding.
De Essenen, een joodse religieuze groep, begonnen elke dag met deze gebedshouding.
Met hun voeten stevig op de aarde strekten ze hun handen naar boven, reikend naar het hogere.
Ze stelden zich voor dat aan hun voeten wortels groeiden, tot diep in de aarde.

Ik wil jullie uitnodigen om gedurende 2 minuten 
je bewust te zijn van het aarden.
Ga gemakkelijk zitten
Sluit je ogen
Plaats beide voeten plat op de grond
Laat je gedachten los en voel wat er gebeurt.

Muziek: Silence the Song, Jan Kisjes, Relaxation

Zingen: Dat ik de aarde zou bewonen

Tot slot van de viering: Het moge zo zijn

Moge we de weg naar onszelf en de Eeuwige leren kennen;
Moge we de voetstap vinden die bij ons past op de aarde;
Moge we zo met onszelf, elkaar, de aarde en het Al verbonden zijn!
Het moge zo zijn. 


Bij deze viering werd gebruik gemaakt van fotobeelden van Yann Arthus Bertrand waarbij muziek te horen was van Apocalyptica. De illustraties op voor en achterzijde van deze liturgie zijn ontleend aan het tijdschrift Happinez bij het artikel: Geaard leven, jaargang 2007 nr. 3.

Als je wilt weten op welke voet jij leeft: doe dan de test op www.voetenbank.nl 

 

Home

Bijgewerkt: 31 januari 2009