Oecumenische Basisgemeente Apeldoorn



Verlangen naar Vrede

Viering op zondag 28 september 2008

Opening

Welkom

Zingen

Blijf niet staren op wat vroeger was
Sta niet stil in het verleden    
Ik, zegt hij, ga iets nieuws beginnen
Het is al begonnen, merk je het niet?


Eerste viering in "De Duif" ......

Aan het slot van de laatste viering in de Brinkhorst zongen wij dit lied: ‘Blijf niet staren op wat vroeger was’. Nu, aan het begin van de eerste viering hier in De Duif, hebben wij het opnieuw gezongen. ‘Wij gaan iets nieuws beginnen’. Het is zelfs al begonnen!

Wat vroeger was, heeft Ab van Elk mooi voor ons op een rijtje gezet in de viering en in Epistel. Daardoor leeft het opnieuw in onze herinnering. Het voedt het, nu al, ons heimwee, ons verlangen naar een plaats waar we thuis waren: honderden bijeenkomsten in de Brinkhorst.

Bedenk je goed, dat de Brinkhorst er ook niet voor gemaakt was om er te vieren. Het was niet meer en minder dan een zaaltje in een dienstencentrum voor ouderen. Niets mis mee, maar ook niet bijzonder sfeervol. En zeker niet gebouwd als huis van God. Toch werd het dat.

Basiskisten gebruikt in de schikking voor de viering

Wij waren het die deze zaal maakten tot een plaats om te vieren. Wij brachten een paar kisten binnen, met onze spullen: de paaskaars, bekers en kannen voor brood en wijn, doeken om de zaak te versieren, mandjes om te collecteren, waxinelichtjes, koffie en thee voor na de viering. Wij brachten muziek binnen: ons goed geoefende koor met dirigent, een piano, een pianiste. Een voorbereidingsgroep bracht een model voor een viering binnen. En wij brachten vooral onszelf binnen: mensen op zoek naar inspiratie, een bevrijdend woord, een lied dat je beweegt, een stilte die je beleeft. Op zoek naar gemeenschap, vrijheid in verbondenheid, op zoek naar God, naar wat ons leven draagt.

Dat doen wij vandaag weer, als wij hier iets nieuws gaan beginnen. Dat is een grote stap. Maar wij hebben alles weer binnen gebracht: kisten vol spullen, muziek en niet te vergeten onszelf. Wij maken deze plaats gaandeweg tot een plaats om te vieren, een huis vol mensen, zomaar een dak boven wat hoofden, voor een tijdje een plaats waar God wonen wil.

Om daar met elkaar aan bij te dragen, geven wij een kaars aan elkaar door. Met die kaars wordt de paaskaars aangestoken, aan die paaskaars nog meer licht. Zo brengen wij het licht hier binnen, als symbool van het nieuwe begin.

 

Om het met een variant op de tekst te zeggen:

 

Blijf niet staren op de Ritbroekstraat
Sta niet stil in het verleden
In De Duif gaat iets nieuws beginnen
Het is al begonnen, merk je het niet?

 

Zingen: "Ubi caritas"

Ubi Caritas et amor,
Ubi caritas, Deus ibi est.

 

Daar waar liefde heerst
Daar is de Heer,
Daar waar liefde heerst
Daar is God.

 

Inleiding

Verlangen naar vrede

Dit is een gedenkwaardige viering.
De eerste keer in De Duif.
De eerste keer van het nieuwe seizoen.
De eerste viering in het Jaar van Verlangen.
En vandaag is het de afsluiting van de Vredesweek.

Verlangen.......... Verlangen naar...........

Als ik het goed begrijp zegt de Boeddha daarover dat verlangens en gehechtheden de bron zijn van lijden.
Toch voel ik dat ik ergens gehecht ben aan verlangen... Want verlangen brengt mij in beweging, zet mij op weg.

De bijbel staat vol verlangen, naar vrede, naar gerechtigheid, naar de Messias, naar God.

Vandaag is het thema: Verlangen naar Vrede.

Wij zingen nu het lied tegen de 3e Wereldoorlog: "Wij die met eigen ogen..."

Zingen

Wij die met eigen ogen de aarde zien verscheurd
Maar blind en onmeedogend ontkennen wat gebeurt
Dat oorlog is geboden en vrede niet mag zijn
Dat mensen mensen doden, dat wij die mensen zijn
Wij, die nog mogen leven van hoop en vrees vervuld
Aan machten prijsgegeven aan meer dan eigen schuld.

Wij die, God weet hoe verder, tot hiertoe zijn gespaard
Dat wij toch nooit erkennen het recht van vuur en zwaard
Dat wij toch niet vergeten waartoe wij zijn gemaakt
Dat diep in ons geweten opnieuw het licht ontwaakt
Dat in ons wordt herschapen de geest die overleeft
Dat onze lieve aarde nog kans op redding heeft.

Vredes- en Basisbeweging, toen en nu

Velen van ons waren er ontzettend druk mee, in de jaren tachtig en negentig: spandoeken schilderen, petities opstellen, demonstraties organiseren, allemaal voor de vrede. Het was de bloeitijd van de moderne vredesbeweging, die zijn wortels heeft in het christenpacifisme.

Wij maakten, ook als basisgemeente in zijn geheel, die bloeitijd bewust mee en gaven er mede vorm aan. Dat lijkt mij nog altijd iets om trots op te zijn. Gelukkig hebben we de foto’s nog.

Geschiedenis laat zich altijd pas achteraf begrijpen. Die jaren van ‘kruisraketten nee’ waren wat wij later konden noemen: de nadagen van de koude oorlog. De tegenstelling tussen de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie zou minder scherp worden. De Muur zou vallen, God zij dank. Het Oostblok zou uiteen vallen in vele kleinere staten en autonome regio’s, waar wij daarvoor nog nooit van gehoord hadden: Zuid-Ossetië, Abchazië.

Wij zijn veranderd. De wereld is veranderd. Serieus werken aan vrede kan niet zonder na te denken over de kwesties van oorlog en vrede vandaag en onze eigen betrokkenheid bij oorzaken en oplossingen. Dat deden wij in de jaren tachtig dan ook: er werd gestudeerd en gediscussieerd.

Het is nodig om daar onverminderd over na te blijven denken, hoewel je soms de moed in de schoenen zakt bij de uitzichtloosheid van sommige conflicten. Zo weet ik bijvoorbeeld allang niet meer wie er in Somalië tegen wie vecht. En volgens mij weten zij dat zelf ook niet meer.

Kijkend naar zaken van oorlog en vrede, kom je tot de conclusie dat letterlijk en figuurlijk de fronten verschoven zijn. De grote mondiale tegenstelling tussen Oost en West lijkt vervangen door een andere tegenstelling: de oorlog tegen het door de islam geïnspireerd terrorisme. Het roept een beeld op van het rijke, vrije en democratische Westen, met de Verenigde Staten als leider, en de arme, onvrije islamitische wereld, met Iran als meest afschrikwekkende voorbeeld. Het zijn beelden die de werkelijkheid proberen terug te brengen tot schema’s, die belemmerend zijn voor het werken aan vrede. De werkelijkheid is diffuser, minder zwart-wit.

De grootste oorlog wordt momenteel uitgevochten in Irak en Afghanistan. Berichten daarover behoren intussen tot onze dagelijkse portie nieuws. Nederland is door de uitzending van een vredesmissie direct bij die oorlog betrokken. Naast zo’n groot internationaal conflict zijn er vele kleinere conflicten tussen staten en binnen staten: brandhaarden in Afrika, zoals Zimbabwe, Georgië.

De wereld is veranderd, zoveel is duidelijk. Maar vrede is er nog niet. Wij zijn ook veranderd, maar wat de ervaringen en de jaren ook met ons deden: in ons ligt een verlangen naar vrede besloten. Een groot verlangen naar een wereld waar vrouwen, mannen en kinderen niet bang hoeven te zijn voor geweld en onrecht. Een wereld en een tijd waar sjaloom zal heersen, waarin vrede geen woord, maar een werkelijkheid zal zijn.

Het thema in woord

Zingen

 

Geen taal die Hem vertaalt, geen lied dat bij Hem haalt, geen God aan Hem gewaagd.
Zijn Handen spelen in op ieder nieuw begin, geen ander die ons draagt.
Die in de stilte sprak het noodlot onderbrak en baande nieuwe wegen.
Hij is nog niet verstomd, Hij zoekt naar ons, Hij komt in mens na mens ons tegen.

Als alles is volbracht zal Hij voor ons een stad van brood en spelen zijn.
De stol die ons regeert. de bek die ons kleineert, de dood zal niet meer zijn.
Doorschenen van zijn licht, door schijnend ons gezicht, voltooid is ons verleden.
Wensdromen worden waar, wij spreken met elkaar een taal van hoop en vrede.

Micha 4: 1-4a

Pianomuziek: "Désir"

Matteüs 5:3-12

Zingen

Komen ooit voeten gevleugeld mij melden de vrede,
daalt over smeulende aarde de dauw van de vrede.
Wordt ooit gehoord uit mensen monden dat woord:
Wij zullen rusten in vrede.

Dan zal ik huilen en lachen en drinken en slapen;
dromen van vluchten en doden en huiv´rend ontwaken.
Maar niemand vlucht, nergens alarm in de lucht,
Overal vrede geschapen.

Dan zal ik zwaaien naar vreemden. zij zullen mij groeten.
Wie was mijn vijand? Ik zal hem in vrede ontmoeten.
Dan zal ik gaan waar nog geen wegen bestaan:
Vrede de weg voor mijn voeten.

Verlangen naar vrede wereldwijd

Om zicht te krijgen op het verlangen naar vrede stelde ik mijzelf drie vragen, die misschien wel voor meer soorten verlangens kunnen gelden:

Waardoor wordt dit verlangen gewekt, hoe ontstaat het?
Waardoor wordt dit verlangen gevoed, hoe blijft het levend?
Hoe werk je aan de vervulling van dat verlangen?

Bij mij wordt het verlangen naar vrede gewekt door de grote verhalen van schepping, uittocht en opstanding, de verhalen van de bijbel. Wat Micha in zijn visioen schetst, tart alle wetten van de wereld in die tijd. Het staat haaks op onze werkelijkheid waarin conflicten veelal gewelddadig worden uitgevochten.

Micha, en later Jezus door zijn voorbeeld en door zijn woorden in dit spoor van profeten, tekent een ander perspectief. Beiden schetsen een weg die wegvoert uit de dood door geweld. Dat is een aantrekkelijk perspectief, want je weet diep van binnen dat het beter is wanneer kinderen niet hoeven te schuilen voor bommen, maar buiten mogen spelen, in vrede.

Gevoed wordt het verlangen door je blijvend te laten raken door de nood van anderen. Door verschillig te blijven, dat wil zeggen: niet onverschillig te worden door wat anderen, medemensen, broeders en zusters in de mensheid, overkomt. Al te gemakkelijk schuif je het ver van je, als te ingewikkeld, te ver van je bed en wat kun jij daar nu helemaal aan doen? In die gevoeligheid kun je je oefenen, ook samen. Als de nood van anderen je raakt, blijft je verlangen naar een oplossing levend. Ik herinner mij een tip uit een vredesblaadje: zet ergens in je huis iets neer dat je doet herinneren aan vrede. Al is het maar op het toilet.

Wat het verlangen ook voedt, zijn verhalen van mensen die vandaag vrede doen. Die tegenstellingen overbruggen, zoeken naar andere begaanbare wegen om conflicten op te lossen. Je moet er soms naar zoeken, in de kolommen van de kranten. Maar zij zijn er, en laten wij elkaar die verhalen door vertellen.

Je werkt aan de vervulling van het verlangen door de zoekers naar vrede te ondersteunen en door zelf, op jouw plek en met jouw mogelijkheden, aan de vrede bij te dragen.

Onderschat het werk van vredeszoekers niet. Internationaal onderzoek toont aan dat grote conflicten pas goed konden worden opgelost nadat van onderaf aan vrede was gewerkt. Ik herinner mij dat er jaren geleden vanuit een vredesorganisatie een jongen naar Noord-Ierland werd gestuurd om daar onder katholieke en protestantse kinderen te gaan werken als clown. Lachwekkend leek dat. Jaren later werd het conflict uiteindelijk vreedzaam opgelost. Nee, niet regelrecht dankzij hem, maar wel mede dankzij hem en zijn kleine, lachwekkende bijdrage. Zo zal het ook in Israël gaan: ooit komt er vrede, omdat er al een school was waar vrede en democratie werd geleerd, omdat er al een dorp was waar vreedzaam werd samengeleefd.

Onderschat ook je eigen mogelijkheden niet. Om zonder ruzie en geweld de grote en kleine conflicten in je leven op te lossen. Om kritisch te blijven op wie haat, oorlog en verdeeldheid zaait. Om de vredeszoekers te ondersteunen met geld, goede gedachten, gebed. Om waar jij leeft en werkt een steentje bij te dragen aan een wereld van vrede.

Pianomuziek: "Rêve"

Verlangen naar innerlijke vrede

"Vrede", wat betekent dat woord eigenlijk? En wat betekent dat woord voor mij?

Het woord "vrede" heeft eigenlijk twee betekenissen.

De eerste betekenis heeft te maken met het tegengestelde van "oorlog", "ruzie" of "conflict", situaties waar mensen elkaar te na staan, elkaar misschien zelfs naar het leven staan. Hier is vrede dus het ontbreken van oorlog of conflict. De tweede betekenis heeft te maken met het tegengestelde van "onvrede", een situatie waarmee je niet kunt, een situatie die je niet kunt accepteren. Hier duidt vrede dus op aanvaarding van de situatie zoals die is, op innerlijke harmonie

Verreweg de meesten associëren het woord "vrede" allereerst met de afwezigheid van oorlog en conflict.Daarbij denken ze aan verdraagzaamheid, tolerantie, respectvol met elkaar omgaan.In Wikipedia, de internet-encyclopedie, kom je het woord "vrede" zelfs alleen in deze betekenis tegen

Voor mijzelf is echter die andere vrede, het "zonder onvrede zijn", van veel groter belang.

Als ik innerlijk in balans, in harmonie ben, als het mij lukt om een leven te leiden waarin ik realiseer wie ik ten diepste werkelijk ben, dan zal ik vanzelf liefde uitstralen naar mijn omgeving.

Ik denk dat die innerlijke vrede ook de vrede is waarvan Jezus zegt: "Mijn vrede geef ik u" (Joh. 14;27). Dat dát ook is wat bedoeld wordt met "Vrede van God" of "Vrede des Heren"

Hoe hangt die ene vrede met die andere vrede samen? Is er wel samenhang? Is innerlijke vrede genoeg om die andere vrede, de afwezigheid van oorlog en conflict, te bewerkstelligen?

Kijk, als iedereen op aarde in balans, in vrede met zichzelf zou leven, dan waren er vast geen oorlogen. Maar paradoxaal genoeg zul je vaak beleven, dat het volgen van de weg die bij jouw diepste zelf past, de weg naar de innerlijke vrede, júist conflicten oproept. Zoals ook Jezus conflicten opriep.

Het gaan van jouw eigen weg brengt je vaak in conflict met de maatschappij, met de heersende moraal. Je komt in conflict met groepen waartoe je behoort, bijv. je familie, je buurt, het wettelijke gezag, zodra je niet meer aan hun normen en regels voldoet.

Wie kent de situaties niet, waarin je veroordeeld wordt, waarin in conflict komt met je omgeving?

Als je vroeger dienst weigerde, als je ongetrouwd ging samenwonen, als je de Kalkarheffing niet betaalde, of uitkwam voor je homofiele geaardheid. Als je ging scheiden, want wat God verbonden heeft...

En vandaag de dag geldt dat nog steeds of zelfs opnieuw... Als je als getrouwd stel bewust geen kinderen wil, als je een polyamore relatie wilt aangaan, als je vrijwillig werkloos bent, als je een punt zet achter een leeg huwelijk, als je een punt wilt zetten achter een onleefbaar leven.

Het doet soms pijn om te ervaren dat dierbaren mij niet begrijpen en mij veroordelen. Hun pijn over mijn fundamentele keuzes bezorgen mij soms een schuldgevoel.

Schuldgevoel is dan een kracht die voortkomt uit de normen van de groep, om mij voor die groep te behouden, om me te verleiden niet de weg te gaan die ik zelf zo graag zou willen gaan.

Wat doe ik dan?

Me conformeren aan de groep omwille van de "lieve vrede" of trouw blijven aan mezelf? Het is zo vaak de angst die regeert, die ervoor zorgt dat mensen zich wapenen met inwrikbare morele wetten en maatstaven, die ervoor zorgt dat gemakkelijk wordt geoordeeld en veroordeeld. Dan zijn conflicten vaak onvermijdelijk als ik de weg wil gaan, die ten diepste bij mij past, als ik mijn weg wilt gaan.

Het omgekeerde van "vrede", dus een "conflict", is dan de prijs die ik betaal om die andere, veel belangrijkere vrede te vinden: de vrede met mezelf,de vrede met God, van waaruit ik niet anders kan zijn dan een mens van vrede.

Als ik dan in zo'n conflict verzeild raak, hoe ga ik daar dan mee om? Hoe kan ik daarin een mens van vrede zijn en blijven? Hoe kan ik "vrede doen"?

Ik denk, door mijzelf steeds vol liefde en mededogen naar de ander open te stellen, proberen te begrijpen wat de ander beweegt, terughoudend te zijn met mijn oordeel, vooral niet te veroordelen, de ander te accepteren zoals hij is, te respecteren en lief te hebben, zelfs in zijn onvermogen om anders met de situatie om te gaan.Waar nodig, zoals Jezus ons leerde, de minste durven zijn, de andere wang toe te keren.

Verlangen naar vrede, wie doet dat niet?

Dat is wat ik zo graag wil, waar ik naar verlang: het vinden van innerlijke vrede in mezelf om van daaruit een mens van vrede te kunnen zijn...

Stilte

Zingen: "Mon âme se repose"

Intermezzo

De bloemen voor ......

Mededelingen

Collecte

Het thema in beeld

Vrede doen

Zingen

Vrede voor jou, vrede voor jou .....................

Besluit

Zegen

Zingen

Ga nu allen heen in vrede met woorden van een ver verleden
Gezegend gij met Abraham, Sara, Hagar, Ismaël en Isaäk
Moge de levende ons zegenen en behoeden.
Moge zijn aangezicht ons verlichten en Hij ons genadig zijn.
Dat Zij met ons is en wij in vrede leven.


Home

Bijgewerkt: 7  oktober 2008